Uygurların sözlü ve yazılı metinlerini içeren Çağdaş Uygur Edebiyatı eserlerinde, dönemin tarihî ve siyasî olayları ön plana çıkar. Bu dönemin şairlerinden olan Armiye İli Sayrami, vatana aşkla bağlı bir şairdir. Kutsal bir toprak, yüce bir değer olan vatan, şairin, Uygur Şair Nimşehit ve Şiirleri adlı eserinde birçok yönüyle ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Nimşehit’in eserindeki altı şiirde atalardan miras olan vatanla ilgili tanımlama ve tasvirleri muhteva yönüyle değerlendirmeye çalışıp, metin dil incelemesi yapmaktır. Dil incelemesinde ses ve şekil bakımından şu özelliklere rastlanmıştır: f- > p- : iptixarim, s -> ç- : çaçliri, b- > p- : pütün, ünsüz ikizleşmesi: ikki, gerileyici ünlü benzeşmesi: rava, muhebbet, büğün gibi. Ayrıca incelenen örneklerde yönelme ve ayrılma hâl eklerinin farklı isim çekim eki ve edatların fonksiyonlarını üstlendiği görülür. Şöyle ki; dünyağa sözcüğünde yönelme hâl ekinin bulunma hâl eki fonksiyonunu, şuñlaşqa “şunun için” örneğinde sebep belirten “için” edatı yerine kullanıldığı görülür. sendin “seninle” örneğinde ayrılma hâl ekinin vasıta hâl eki fonksiyonunu üstlendiği görülür. Metinde geçen şiir örneklerinde fiillerin aldığı gelecek zaman eki zaman kaymasına uğrayarak şimdiki zamanı karşılar: qedirleymen “veriyorum”. Hareketin içinde bulunulan zamanda sürdüğünü ifade eden ekin hem Yeni Uygur Türkçesi hem de Türkiye Türkçesindeki kullanımına rastlanmıştır: güllüvatqan “yeşermekte”, turmuşimda yükselmekte “hayatımda yükselmekte …”
Nimşehit, vatan, Yeni Uygur Türkçesi, metin dil inceleme