Abstract


An Examination Of The Karlık Game In Uyghur Folk Culture And The Linguistic Features Of Nimşehit’s Poem “Qarliqname”

Günümüzde çoğunluğu Müslüman olan Uygur Türkleri, Çin’in kuzey batısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesinde yaşayan, yaklaşık nüfusu 12 milyon olan Türk kavimlerinden biridir. Uygur Türkleri, kadim Türk kimliğini temsil eden Türk topluluklarının en önemlilerinden biri olarak bilinir. Uygur şairleri, ozanları, edipleri kültürel hayatlarında süregelen uygulamaları ve halk kültürü ile ilgili unsurlara eserlerinde yer vermektedirler. Bu noktada karşımıza çıkan önemli isimlerden birisi asıl adı Armiye Ali Sayrami olan “Nimşehit” mahlaslı şairdir. Nimşehit başlangıçta halk tarzı şiirler yazarken daha sonraları ise Uygur toplumunun içinde bulunduğu durumdan dolayı toplumsal içerikli şiir anlayışına yönelmiştir. Bu bildiri metninde, Uygur Türklerinin halk kültüründe önemli bir yeri ve işlevi olan “Karlık Oyunu” Nimşehit’in “Qarliqname” adlı şiiri çerçevesinde ele alınmıştır. Karlık Oyunu, yılın ilk karının yağması ile birlikte oynanmaya başlanan mevsimsel bir oyundur. Bu oyunda “karlık mektubu” olarak isimlendirilen, içerisinde karlık oyunu çerçevesinde yapılması ve yerine getirilmesi gereken isteklerin yazılı olduğu mektup önemli bir yer tutar. Çalışmanın ilk bölümünde “Qarliqname” şiiri çerçevesinde bu oyunun Uygurlardaki yerine değinilmiştir. İkinci bölümde, “Qarliqname” şiiri şekil bilgisi yönünden incelenmiştir. İnceleme, Yeni Uygur Türkçesinin de tarihî kökü olan Çağatay Türkçesi ile şekil bilgisi bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde, elde edilen veriler tablolar halinde karşılaştırmalı olarak özetlenmiştir.



Keywords

Uygur Türkleri, Karlık Oyunu, Yeni Uygur Türkçesi.


Kaynakça