Abstract


ARTISTIC INTERPRETATION OF "NAVRUZ" IN THE LITERATURE OF TURKIC PEOPLES

Mazkur maqolada Navro‘zning etimologik, etnologik va genetik xususiyatlari, sharq

allomalarining asarlarida botiniy va zohiriy jihatdan qay darajada tavsiflanganligi tahliliy yoritilgan.

Tarixiy manbalarda, sharq xalqlari adabiyotida, jumladan, Mahmud Qoshg‘ariy, Rabg‘uziy, Beruniy,

Umar Hayyom, Alisher Navoiy singari ulug‘ allomalarimizning asarlarida Navro‘z etimologiyasi va

etnologiyasi bilan bog‘liq ko‘plab ma’lumotlar keltirilgan. Xalqimizning sevimli bu bayrami to‘g‘risida

yaratilgan miflar, afsonalar, rivoyatlar, hikoyatlar, hikmatlarda Navro‘z ta’rifi va tasnifi aks etgan

termalar, dostonlardagi epik o‘rin o‘rganila boshlandi. Tarixiy yozma manbalardagi, badiiy adabiyotdagi

“Navro‘z” bayrami va u bilan bog‘liq ko‘plab udumlarimiz, urf-odatlarimiz hamda bir necha ming yillik

Navro‘z tarixini ilmiy jihatdan o‘rganish milliy qadriyatlar, an’analarni tiklash, barqarorlashtirishda

muhim ahamiyat kasb etadi. Folklorda ham turkiy xalqlar badiiy tafakkuri, aqliy, axloqiy, diniy, estetik va

ruhiy qarashlari, asrlardan asrlarga o‘tib kelayotgan milliy an’analari, qadriyatlari saqlangan bo‘lib, bular

ko‘proq va mukammalroq tarzda baxshichilik san’atida aks etgan. Umuman olganda, xalq baxshilari

repertuaridagi dostonlar va termalarda ham yoshi ming yillarga borib taqaladigan “Navro‘z” bayrami

hamda u bilan bog‘liq tadbirlar, udumlar, marosimlar madhini yaxlit tarzda tadqiq etish va shu orqali

baxshilar ijodida an’ananing davom etishi hamda har bir baxshining an’anaga qo‘shgan hissasi, badiiy

mahorati va badihago‘ylik qobiliyatini baholash alohida tadqiq talabdir



Keywords

“Navro‘z” bayrami, ta’rifi va tasnifi, urf-odatlar, udumlar, marosimlar, badiiy mahorati va badihago‘ylik, badiiy tafakkur.


Kaynakça