Abstract


The Poetics of Hamd in Alisher Navoi’s Mystical and Literary Tradition

Ushbu tadqiqot Alisher Navoiyning hamd poetikasini o‘rganib, uning tuzilmaviy, falsafiy va badiiy jihatlarini islom ilohiyoti, tasavvuf an’analari va fors-turk mumtoz adabiyoti doirasida tahlil qiladi. Navoiy hamd she’riyati keng tan olingan bo‘lsa-da, uning global poetik an’analar bilan qiyosiy tahlili bo‘yicha sezilarli bilim bo‘shlig‘i mavjud. Xususan, Qur’oni Karim intertekstualizatsiyasi, lingvistik va semiotik tuzilmalari hamda tasavvufiy epistemologik ahamiyati yetarlicha tadqiq qilinmagan. Ushbu ish sifatli adabiy tahlil va hermenevtik yondashuv asosida Navoiyning poetik strategiyalari, intertekstual havolalari va tematik motivlarini tizimli ravishda o‘rganib, uning ma’naviy sadoqat va intellektual izlanishning o‘ziga xos uyg‘unligini yaratganligini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Navoiyning hamdni mustaqil poetik unsur emas, balki tizimli she’riy tuzilmaning bir qismi sifatida joylashtirishi mistik adabiyot rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. Uning tasavvuf (fano, suluk, ma’rifat) tushunchalarini qo‘llashi faqat diniy ifoda shakli sifatida emas, balki Timuriylar davridagi falsafiy bahslarga hissa qo‘shuvchi muhim omil sifatida ham maydonga chiqadi. Tadqiqot natijalari shuni anglatadiki, Navoiyning poetik innovatsiyalari an’anaviy diniy ifodalar doirasidan chiqib, ilohiyot, poetika va mistitsizmni o‘zida birlashtirgan yetuk namunaviy modelni yaratgan. Ushbu xulosalar islomiy adabiy an’analar bo‘yicha qiyosiy tadqiqotlar, tarixiy va ilohiy lingvistika bo‘yicha fanlararo izlanishlar, shuningdek, adabiy va axloqiy diskursda ruhiy falsafaning zamonaviy qo‘llanilishi uchun yangi ilmiy yo‘nalishlar ochib beradi.



Keywords

: Alisher Navoiy, hamd she’riyati, islom poetikasi, Qur’oni Karim intertekstualizatsiyasi, tasavvuf falsafasi, fors-turk adabiyoti, mistik adabiyot, adabiy tahlil, ilohiy lingvistika.


Kaynakça