Məşrutə(1900) inqilabından 60-cı illərin sonuna qədər Təbrizin dramatik əsərlərində tənqidi təfəkkürün tədqiqi.
(A Study of Critical Thought in Tabriz Dramatic Works from the Constitutional Era to the End of the 1960s )

Yazar :  Sirus MUSTAFA Pejman DADKHAH  
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 23-34
    


Özet

Theater in its modern form is a new phenomenon in Iran. In fact, this cultural phenomenon manifested itself in the form of experiments in the field of dramatic literature in Iran at the same time as the emergence of modernity and the acquaintance of intellectuals of that era with this art. Tabriz is the gateway to the manifestations of modernism in Iran due to its geopolitical location. Literature based on social criticism was presented mostly in the form of poetry and stories before the establishment of the play format - in its Western form - in Iran, given its brilliant precedent. However, the first plays that had a critical look at the issues of Iranian society were written by Mirza Fathali Akhundzadeh and Mirza Agha Tabrizi, and in fact, the foundation of theater based on social and political criticism in Iran began in the years of the Constitutional Era. During that era, theater in Tabriz dealt with topics such as the criticism of traditions, as well as the denunciation of superstitions and the adaptation of existing conditions to assumed conditions. Tabriz theater has always played an active role in this period of time - the Constitutional Era until the end of the 1960s - and in the ups and downs of social and political life. In this article, in parallel with the historical treatment of the evolution of theater in Tabriz, the reciprocal impact of the political and social ups and downs in Tabriz on the critical thought of the performed plays and vice versa is pointed out. This research will proceed in a descriptive-analytical format and will try to approach the answer to the problem step by step.



Anahtar Kelimeler

Critical Theater, Tabriz Theater, Akhundzadeh, Mirza Agha Tabrizi, Saedi



Abstract

Müasir formada teatr İranda yeni bir fenomendir. Əslində, bu mədəniyyət fenomeni müasirliyin yaranması və o dövrün ziyalılarının İranda dramaturgiya ədəbiyyatı sahəsində eksperimentlər şəklində bu sənətlə tanışlığı ilə eyni vaxtda özünü göstərmişdir. Təbriz geosiyasi mövqeyinə görə İranda modernizmin qapısıdır. İranda pyes formatı yaranana qədər - qərb formasında sosial tənqidə əsaslanan ədəbiyyat Parlaq presedentinə görə o, daha çox şeir və hekayə şəklində təqdim olunurdu. Təbii ki, Təbriz və Azərbaycan da bundan kənarda deyildi. İrəc Mirzə, Mirzə Əli Əkbər Sabir və Mirzə Əli Möjüz Şəbistəri kimi şairlər şeir yazmaqla öz dövrlərinin ictimai-siyasi şəraitinə tənqidi münasibət göstərmişlər. Amma İran cəmiyyətinə təsir edən məsələlərə tənqidi nəzər salan ilk pyesləri Mirzə Fəth Əli Axundzadə və Təbrizli Mirzə Ağa, yazmışlar və əslində İranda ictimai-siyasi tənqidə əsaslanan teatrın təməli məhz Məşrutənin qəbul olunduğu illərdən başlayır. Təbriz teatrı bu dövrdə - Məşrutədən 60 illərin axırlarına qədər - ictimai siyasi eniş-yoxuşlarda həmişə fəal rol oynamışdır. Bu məqalədə Təbriz teatrının tarixi inkişafı ilə paralel olaraq Təbrizdə baş verən siyasi-ictimai eniş-yoxuşların tamaşaya qoyulan pyeslərin tənqidi düşüncəsinə qarşılıqlı təsiri və əksi qeyd olunur. Bu tədqiqat təsviri və analitik formatda davam edəcək; və mərhələləri həyata keçirməyə çalışır: tədqiqatın dizaynı, seçmə, məlumat toplama, məlumatların təhlili, müzakirə və nəticə; Problemin cavabına addım-addım yaxınlaşır.



Keywords

tənqidi teatr, Təbriz teatrı, Axundzadə, Mirzə Ağa Təbrizi, Sa`idi