Porto - Demo Blog 5

It is well known that the world's languages are different in terms of structure, vocabulary, and other linguistic features. In order to study the history of the particular people, researchers must trace their historical trajectory. The traces of the past are not only found in historical sources but also in contemporary materials: elements of ethnic identity and stereotypes preserved in ethnography, collective memory, language and dialects, mythology, and folklore serve as valuable national sources for understanding history. If we examine the development of the Azerbaijani Turkish language in the Middle Ages, we can observe that some of the earliest written literary monuments in the mother tongue, dating back to the 13th and 14th centuries, emerged primarily in Eastern Anatolia and adjacent regions. It is an undeniable fact that Azerbaijani Turkish served as a common language of communication during the Tsarist Russian period, becoming a second language for non-Turkic-speaking communities in the Caucasus and Iran. Naturally, as Russian political influence expanded over these territories, bilingualism shifted in favour of the Russian language, replacing Azerbaijani Turkish in many domains—a transformation that is not a distant historical event. Regarding the issue of a common alphabet for the Turkic peoples, some linguists prioritized the Arabic script based on religious unity, while others strongly advocated for the adoption of the Latin script as a necessary step toward standardization. As we know, certain linguistic issues carry political significance, and therefore, the acceptance, study, and implementation of linguistic policies require time and careful consideration

Turkish alphabet, Turkish language, source, common alphabet, common language, language family, Turkology

Məlumdur ki, dünya dilləri öz quruluşu, lüğət tərkibi və s. ilə fərqlənir. Hər hansı bir xalqın tarixini öyrənmək üçün tədqiqatçı həmin xalqın tarix boyu gəldiyi yolla geri qayıtmalı olur. Keçmişin izi təkcə keçmiş mənbələrdə deyil, çağdaş qaynaqlarda da mövcuddur: özündə etnik atribut və stereotipləri qoruyan etnoqrafiyada, xalq yaddaşında, dildə və dialektlərdə, mifologiya və folklorda keçmişə işıq tutan bəlgələr milli qaynaq kimi öyrənilir. Orta əsrlər Azərbaycan türkçəmizin gəldiyi inkişaf yoluna nəzər salsaq, görərik ki, XIII-XIV əsrlərdə yaranmış ilk anadilli yazılı abidələrimizin bir qismi başlıca olaraq Şərqi Anadoluda və Şərqi Anadoluya həmsərhəd ərazilərdə meydana çıxmışdır. Danılmaz faktdır ki, ortaq ünsiyyət vasitəsi kimi Azərbaycan türkçəsi çar Rusiyası dönəmində də Qafqazda, İranda yaşayan başqa dilli xalqların ikinci ünsiyyət dilinə çevrilmişdir. Təbii ki, rusların idarəçiliyi bu torpaqlarda artdıqca, bilinqvizm durumunda Azərbaycan türkçəsinin yerini rus dilinin tutması elə də uzaq tarix deyil. bir sıra alimlər türklər üçün ortaq əlifba məsələsində aparıcı olaraq, sırf dini ortaqlıq müstəvisindən yanaşıb ərəb qrafalı əlifbanı üstün tuturdular, bir sıra alimlər isə, ortaq əlifba məsələsində sırf latın qrafalı əlifbanın qəbul edilməsinin zəruriliyini müdafiə edirdilər. Bildiyimiz kimi, dilçilikdə elə məsələlər var ki, siyasi mahiyyət daşıyır və buna görə də dilçilikdə, dildə nəyinsə qəbul edilməsində və ümumiyyətlə onun tədqiqində zamana ehtiyac var.

Türk əlifbası, türk dili, qaynaq, ortaq əlifba, ortaq dil, dil ailəsi, türkologiya