Porto - Demo Blog 5

Emin Eminoğlu’s 2011 publication, Kitâbü’l-Ef‘âl: Kıpçakça Satır Arası Sözlük, is considered one of the significant dictionaries of the Mamluk region. The only known manuscript of the work is housed in Ahmet İyimaya's private library. According to the Arabic temmet note in the manuscript, it was written in Egypt in 1356 by ‘Abbâs ibn Hamza al-Sabrânî. Influenced by Khwarezm Turkic, the work follows the interlinear dictionary method, providing Turkish and occasionally Persian equivalents for Arabic verbs. Although the title of Kitâbü’l-Ef‘âl has been associated with Abu Hayyan’s lost work, Kitâbü’l-Ef‘âl fî Lisâni’t-Türk, no direct connection has been found between them. The structure and content of Kitâbü’l-Ef‘âl show a striking resemblance to Mukaddimetü’l-Edeb, which was written by Zamakhshari for Khwarezm Shah Atsız. The oldest known manuscripts of Mukaddimetü’l-Edeb date back to the 12th and 13th centuries, and the work follows a similar pattern—Arabic words and sentences are accompanied by their Persian, Turkish, or Mongolian equivalents. Eminoğlu’s study includes textual comparisons that demonstrate Kitâbü’l-Ef‘âl is, in fact, a copy of Mukaddimetü’l-Edeb. The overall structure, the organization of verbs according to morphological patterns (bāb), and the texts used in both works align closely. These findings clearly indicate that Kitâbü’l-Ef‘âl is not an original work but rather a different version of Mukaddimetü’l-Edeb.

Kitâbü'l Ef'âl, Kipchak, Dictionary, Mukaddimetü'l-Edeb

Emin Eminoğlu’nun 2011 yılında yayımladığı Kitâbü’l Ef’âl-Kıpçakça Satır Arası Sözlük, Memlûk coğrafyasının önemli sözlüklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Tek nüshası Ahmet İyimaya'nın kütüphanesinde bulunan eser, Arapça temmet kaydından öğrenildiği üzere ‘Abbâs ibni Hamza es-Sabrânî tarafından 1356’da Mısır’da yazılmıştır. Harezm Türkçesi etkisi taşıyan eser, satır arası sözlük yöntemiyle Arapça fiillere Türkçe ve bazen Farsça karşılıklar eklenerek düzenlenmiştir. Eserin adı, Ebû Hayyân’ın Kitâbü’l-Ef’âl fî Lisâni’t-Türk adlı kayıp eseriyle ilişkilendirilmişse de, herhangi bir bağlantı bulunmamaktadır. Kitâbü’l Ef’âl’in düzeni ve içeriği, Zemahşerî’nin Harezm Şahı Atsız için yazdığı Mukaddimetü’l Edeb ile büyük benzerlik göstermektedir. Mukaddimetü’l Edeb’in bilinen en eski nüshaları 12. ve 13. yüzyıllara aittir ve eser Arapça kelime ve cümlelerin altına Farsça, Türkçe veya Moğolca karşılıklar eklenmiş şekilde düzenlenmiştir. Eminoğlu’nun çalışması, Kitâbü’l Ef’âl’in Mukaddimetü’l Edeb’in bir nüshası olduğunu kanıtlayan metin karşılaştırmaları içerir. Eserin baştan sona düzeni, fiillerin baplara göre sıralanışı ve kullanılan metinler örtüşmektedir. Bu bulgular, Kitâbü’l Ef’âl’in aslında Mukaddimetü’l Edeb’in farklı bir kopyası olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Kitâbü'l Ef'âl, Kıpçakça, Satır arası sözlük, Mukaddimetü'l-Edeb