TÜRK KOMUTANLARIN ABBÂSÎLER DEVLETİ’NDEKİ ETKİSİ VE ROLÜ BAĞLAMINDA “BOĞA ES-SAĞÎR ET-TÜRKÎ (BOĞA EŞ-ŞERÂBÎ) ÖRNEĞİ”
(In the Context of the Influence and Role of Turkish Commanders in the Abbasid State “The Case of Boğa as-Sağīr et-Turki (Boğa al-Sharābī)” )

Yazar : Yakup KARADUMAN  Murat BIYIKLI  
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 247-254
    


Özet

The Turks reached a great power both politically and militarily in the Abbasid State, especially during the reign of Caliph Mu’tasım-Billâh, who founded the city of Sāmerrā and decided to move the caliphate center there. Although this power continued for many years, some Turkish commanders came to the fore more than others. One of these commanders, Boğa as-Sağîr, is known by the nickname Şerābī. The position he attained during the reign of Caliph Mu’tasım-Billâh continued during the reign of Vâsık-Billâh. However, his real rise was during the reign of Caliph Mütevekkil-Alellâh. In this period, Boğa as-Sağîr was one of the closest commanders to Mütevekkil. The real fame of Boğa as-Sağîr, on the other hand, coincides with the reign of Caliph Müstaîn-Billâh. As a matter of fact, the caliph could not make a decision without consulting him. After the caliphate of Müstaîn-Billâh, Boğa suddenly fell out of favor and became one of the greatest enemies of the new Caliph Mu’tez-Billâh. Although the Caliph wanted to get rid of Boğa as soon as possible, he could not act immediately due to his influence on the Turkish soldiers. Eventually, when Boğa began to lose his former power, he put his plan to eliminate him into action. Until his death, Boğa as-Sağîr was one of the most important military and political figures of the Abbasid Empire.



Anahtar Kelimeler

Turks, Boğa as-Sağîr, Sâmerrâ, Abbasids.



Abstract

Türkler özellikle Sâmerrâ şehrini kuran ve hilafet merkezini buraya taşımaya karar veren Halife Mu’tasım-Billâh döneminde Abbâsîler Devleti’nde hem siyasî hem de askerî açıdan büyük bir güce ulaşmıştır. Bu güç uzun yıllar devam etmekle birlikte bazı Türk komutanlar diğerlerine göre daha ön plana çıkmıştır. Bu komutanlardan biri olan Boğa es-Sağîr, Şerâbî lakabıyla anılmaktadır. Halife Mu’tasım-Billâh döneminde elde ettiği konum, Vâsık-Billâh döneminde de sürmüştür. Fakat onun asıl yükselişi Halife Mütevekkil-Alellâh döneminde olmuştur. Öyle ki bu dönemde Boğa es-Sağîr, Mütevekkil’e yakın komutanların başında gelmekteydi. Boğa es-Sağîr’in asıl şöhreti ise Halife Müstaîn-Billâh dönemine denk düşmektedir. Nitekim halife yapacağı işlerde Boğa’ya danışmadan karar veremez hale gelmiştir. Müstaîn-Billâh’ın halifeliğinden sonra bir anda gözden düşen Boğa, yeni Halife Mu’tez-Billâh’ın en büyük düşmanları arasında yer almaktaydı. Halife her ne kadar Boğa’dan bir an önce kurtulmak istese de onun Türk askerleri üzerindeki etkisinden dolayı hemen harekete geçememiştir. Nihayetinde Boğa’nın eski gücünü yitirmeye başladığı zaman onu ortadan kaldırma planını devreye sokmuştur. Boğa es-Sağîr ölümüne kadar Abbâsîler Devleti’nin önemli askerî ve siyasî simaları arasında yer almıştır.



Keywords

Türkler, Boğa es-Sağîr, Sâmerrâ, Abbâsîler.