İKİ FİİLDEN OLUŞAN BİRLEŞİK FİİL YAPILI KELİME GRUPLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME
(A Study on Compound Verb Structured Word Groups Consisting of Two Verbs )

Yazar :  Hikmet KORAŞ  
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 209-216
    


Özet

Although the issue of compound verbs in Turkish seems to have been dealt with especially in Turkish grammar books, there are still problems waiting to be solved. One of these problems is the classification of the structures formed by two verbs connected by an adverbial verb. In some of these structures, the verb after the adverbial verb is an auxiliary verb and is used outside its own meaning. There are compound structures with the same structure, but the verb after the adverbial verb is not an auxiliary verb and is used in its own meaning in the structure. Although Gabain mentioned this in one of his articles, it was not emphasized much in later studies. These structures, which are used in the language in education and training but not emphasized or even ignored, have become passive and their use is decreasing day by day. However, in the new Turkic written languages, these structures are quite rich and their use is active. When transferring from New Turkic written languages to Turkey Turkish, these structures are used in the colloquial dialect in Turkey Turkish, but since they have become passive in the literary language, they are tried to be transferred in different ways instead of being transferred verbatim. Although they are not frequently used in the literary language of Turkey Turkish, they should be included in grammar books and the structure should be named. The study will be based on the examples given in Jean Deny, Tahsin Banguoğlu and other grammar books and the examples given in the articles written on this subject. The existing classification in grammar books will be reviewed and a new classification will be attempted or additions will be made to the existing classification.



Anahtar Kelimeler

Compound verbs, descriptive verbs, auxiliary verb, semi-auxiliary verb, sequential action



Abstract

Türkçede Birleşik fiiller konusu, özellikle Türkiye Türkçesi dilbilgisi kitaplarında halledilmiş gözükse de konuyla ilgili çözülmeyi bekleyen sorunlar vardır. Bu sorunların başında, zarf-fiille birbirine bağlanan iki fiilin meydana getirdiği yapıların tasnifi gelmektedir. Bu yapıların bir kısmında, zarf-fiilden sonra gelen fiil yardımcı fiil durumundadır ve kendi anlamının dışında kullanılmaktadır. Aynı yapıda olan ancak zarf-fiilden sonra gelen fiilin yardımcı fiil olmadığı, yapıda kendi anlamında kullanıldığı birleşik yapılar vardır. Buna Gabain bir makalesinde değinmiş olmasına rağmen daha sonra yapılan çalışmalarda üzerinde fazla durulmamıştır. Eğitim öğretimde dilde kullanılan ancak üzerinde durulmayan hatta yok sayılan bu yapılar pasifleşmiş ve kullanımları günden güne azalmaktadır. Ancak, yeni Türk yazı dillerinde bu yapılar oldukça zengindir ve kullanımı aktiftir. Yeni Türk yazı dillerinden Türkiye Türkçesine aktarmalar yapılırken bu yapılar Türkiye Türkçesinde halk ağzında kullanılmasına rağmen edebi dilde pasifleştiği için birebir aktarılmak yerine farklı şekillerde aktarılmaya çalışılmaktadır. Türkiye Türkçesi edebi dilinde sık olarak kullanılmasa da dilbilgisi kitaplarında yer alması, yapının adlandırılması gerekir. Çalışma, Jean Deny, Tahsin Banguoğlu ve diğer dilbilgisi kitaplarında verilen örneklerle yine bu konuda yazılan makalelerde geçen örnekler üzerinden hareketle yapılacaktır. Dilbilgisi kitaplarında var olan tasnif gözden geçirilip yeni bir tasnif denemesi yapılacak veya var olan tasnife eklemelerde bulunulacaktır.



Keywords

Birleşik fiiller, tasvir fiilleri, yardımcı fiil, yarı yardımcı fiil, sıralı eylem