QIYLI ZAMAN ROMANINDA AT İLE İLGİLİ SÖZ VARLIĞI
(Horse-Related Vocabulary In The Qıylı Zaman Novel )

Yazar : Fatma YELOĞLU  Fatma YELOĞLU  
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 459-466
    


Özet

Turks, who have lived a nomadic life on horseback throughout history, have considered horses as a part of their lives in order to fulfill this activity. Because the Turks were able to travel to distant lands and obtain food, drink and clothing thanks to horses. It is the Kazakhs who keep the horse culture alive among the Turkish communities. As in history, Kazakhs have benefited from horses in every aspect of their social life, used them economically, and used them in sports events. As in other Turkish communities, Kazakhs have named horses according to their coat color, temperament, lineage, speed, markings on their foreheads, various shapes on their bodies, walking style, age, etc., as a tradition inherited from the past. According to the findings, the Kazakh steppes are known as the birthplace of horses and horse breeding culture. This situation has created a high horse culture in the geography of Kazakhstan. This culture has created a rich vocabulary about horses and horse breeding. In this report, the vocabulary related to horse in the novel Qıylı Zaman written by Kazakh scholar and writer Muxtar Ävezov in 1928 was determined. The horse-related terms found in the text are classified according to the movements of the horse, the sounds it makes, the objects produced from the horse, the physical characteristics of the horse and the tools used for the horse.



Anahtar Kelimeler

horse culture, Kazakhstan, Qıylı Zaman



Abstract

Tarih boyunca atlı-göçebe yaşam süren Türkler, bu faaliyetini yerine getirebilmek için atı hayatlarının bir parçası saymıştır. Çünkü Türkler uzak coğrafyalara at sayesinde gidebilmiş, yiyecek-içecek ve giyeceklerini at sayesinde temin edebilmiştir. Türk toplulukları içinde at kültürünü canlı olarak yaşatan Kazaklardır. Kazaklar, tarihte olduğu gibi günümüzde de attan sosyal hayatlarının her alanında faydalanmış, atı ekonomik anlamda değerlendirmiş, spor etkinliklerinde kullanmışlardır. Diğer Türk topluluklarında olduğu gibi Kazaklar da geçmişten gelen bir gelenekle atı donlarına, huylarına, nesillerine, hızlarına, alnında yer alan akıtmalara, vücudundaki çeşitli şekillere, yürüyüş biçimlerine, yaşlarına vd. göre adlandırmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda Kazak bozkırları at ve atçılık kültürünün doğduğu yer olarak bilinmektedir. Bu durum Kazakistan coğrafyasında yüksek bir at kültürü oluşturmuştur. Meydana gelen bu kültür, at ve atçılık üzerine zengin bir söz varlığının oluşmasını sağlamıştır. Bu bildiride Kazak alim ve yazar Muxtar Ävezov tarafından 1928 yılında kaleme alınan Qıylı Zaman romanında yer alan at ile ilgili sözvarlığı tespit edilmiştir. Metinde ulaşılan at ile ilgili terimler atın hareketleri, çıkardığı sesler, attan üretilen nesneler, atın fiziksel özellikleri ve at için kullanılan aletlere göre sınıflandırılmıştır.



Keywords

at kültürü, Kazakistan, Qıylı Zaman