Özet: Bozkurt, Türk mitolojisinde ve destanlarında türeyiş sembolü olarak hayvan-ana/ata bağlamında önemli bir yer tutar. Bu bağlamda Bozkurt, soyun kutsallığını ve ataların devamlılığını temsil eder. Örneğin, Göktürklerin köken mitolojisinde kurt, Türklerin atası olarak kabul edilir ve soyun başlangıcını simgeler. Bozkurt hem fiziksel hem de metaforik anlamda birçok rolde yer alır ve bu çok yönlü sembolik işlevleri, Türk mitolojisi ve destanlarındaki merkezi rolünü ve topluluk kimliğindeki önemini vurgular. Bozkurt, don değiştirme ritüellerinde de önemli bir rol oynar. Şamanlar ve kahramanlar kurt donuna bürünerek korunma amacı yatmaktadır. Böylece bozkurt, koruyucu ve rehberlik eden bir sembol hâline de gelir. Bozkurt, Türk ad verme geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Kurt, kötü ruhları uzaklaştıran ve çocukları koruyan bir figür olarak görülür ve çocuklara verilen isimlerde sıkça kullanılır. Örneğin, Özbekler’de Börütaş, Börügül gibi isimler bu geleneği yansıtır. Bozkurt, destan kahramanlarının tasvirinde sıkça kullanılan bir benzetme unsurudur. Kahramanların fiziksel özellikleri ve cesaretleri kurt gibi hayvanlarla karşılaştırılarak vurgulanır. Örneğin, Manas Destanı’nda Manas’ın keskin gözleri “kurt gözlü” olarak tanımlanır. Bozkurt, kahramanların zor zamanlarında rehberlik eder ve onlara doğru yolu gösterir. Manas Destanı’nda, Bozkurt’un Manas’a rehberlik ederek onu İslam’a yönlendirmesi bu işlevin bir örneğidir. Bozkurt’un çok yönlü sembolik işlevleri, Türk kültürü ve mitolojisinde derin bir anlam taşır ve destanların kahramanlarının güç, cesaret ve rehberlik niteliklerini vurgulamak için kullanılır. Bu bağlamda, Manas Destanı’nın çeşitli varyantlarında Bozkurt’un geçtiği yerler tespit edilerek, bu sembolik işlevlerin nasıl ortaya çıktığı ve destandaki rolü işlevsel halk bilimi kuramı bağlamında yorumlanacaktır.
Kök Börü (Bozkurt), don değiştirme, tasvir ve benzetme, ad alma.