O‘ZBEK BOLALAR ADABIYOTINING ILDIZLARI: UNUTILGAN AN’ANALAR VA YANGICHA QARASHLAR
(The Origins of Uzbek Children’s Literature: Lost Traditions and Emerging Trends )

Yazar :  Dilnavoz NAJIMOVA  
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 955-968
    


Özet

Achieving intellectual independence is a complex process. More than a quarter-century after Uzbekistan gained independence, Soviet-era literary perspectives continue to dominate approaches to children’s literature. Contemporary trends remain underexplored and insufficiently integrated into practice. Additionally, within a market economy, children’s literature is often considered secondary. Most studies trace the origins of Uzbek children’s literature primarily to the Soviet period. However, its actual emergence, historical roots, and developmental trajectory warrant deeper investigation. This study examines key questions: When did Uzbek children’s literature originate? From which historical periods and sources can its foundations be traced? How do historical records and literary monuments inform this discourse? Did a tradition of writing for children exist before the Soviet era? By addressing these inquiries, the article analyzes the formation, historical evolution, and developmental stages of Uzbek children’s literature. It further explores the factors influencing its progression, examines significant literary works, and identifies independent pathways for its future development.



Anahtar Kelimeler

children’s literature, Surah Luqman, alphabet poems, Ayyuhal Walad, Qabusnama, Baharistan, Savodi Ta’lim



Abstract

Fikriy mustaqillikka erishish murakkab jarayon boʻlib, Oʻzbekiston mustaqillikka erishganiga chorak asrdan ortiq vaqt oʻtganiga qaramay, bolalar adabiyotiga nisbatan yondashuvlarda hali ham sovet davri adabiy qarashlari ustuvorligicha qolmoqda. Zamonaviy tendensiyalar yetarlicha oʻrganilmayotgani va amaliyotga joriy etilmayotgani, shuningdek, bozor iqtisodiyoti sharoitida bolalar adabiyotiga ikkinchi darajali masala sifatida qaralayotgani kuzatilmoqda. Aksariyat tadqiqotlarda o‘zbek bolalar adabiyotining ildizlari asosan sovet davri bilan bog‘liq tarzda talqin etilmoqda. Aslida, O‘zbek bolalar adabiyoti qachon paydo bo‘ldi? O‘zbek bolalar adabiyotining ildizlarini qayerdan va qaysi davrlardan izlash to‘g‘ri bo‘ladi? Tarixiy manbalar va adabiy yodgorliklar nuqtai nazaridan bu masalaga qanday yondashish mumkin? Sovet davrigacha ham bolalar uchun asar yozish an’anasi mavjudmidi? Mazkur maqolada ushbu savollarga javob topishga uringan holda o‘zbek bolalar adabiyotining shakllanish jarayoni, uning tarixiy ildizlari va taraqqiyot bosqichlari tahlil etildi. Ushbu tadqiqot o‘zbek bolalar adabiyotining rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan omillarni va yozma asarlarni tahlil qilishga va ushbu adabiy yo‘nalishning mustaqil taraqqiyot yo‘llarini aniqlashga qaratilgan.



Keywords

bolalar adabiyoti, Luqmon surasi, alifbo she’rlar, “Ayyahul Valad”, “Qobusnoma”, “Bahoriston”, “Savodi ta’lim”