Porto - Demo Blog 5

Abstract: In this study, the geomorphological developments of the bends and meanders seen in the river flow channels, located in the main collector basin areas of the rivers draining the Niğde massif extending in the NNE-SSW direction, east of Niğde settlement center, were evaluated in a digital environment. The circular diameter, radius, arc length, meander width and frequency of the river meanders extending on the main collector basin bases determined from the raster and vector maps covering the Niğde Massif and its surroundings, as well as their relationships with each other, were interpreted through numerical data. In the study, the effects of topographic elements on the stream flow channel and their role in bend-meander development were tried to be determined. In addition, the effects of the regional tectonic regimes affecting the depression areas surrounding the massif on the flow channels were investigated. The reasons for the differences in the character of the drainage coming from the massif to the depression floors in the main basin flow channel and in other basins have been revealed. In addition, geomorphological units such as the flow channels settled in the basins where they flow and are buried, terrace systems followed at the edges of the beds, alluvial cones and fans extending on the basin floor on the slopes, bedrock outcrops, massive obstacles directing the flow on the valley-basin floor, and slope fractures have played very important roles in the development of meander-bends. Although the Karasu depression is the widest basin floor in the west of the massif, the appearance it presents on the alluvial fill area shows that the lithological difference between the masses rising in the east and west is important. It is seen that the effects of structural and regional tectonism come to the fore in the Ecemiş Depression in the east. It is thought that the volcanic activity in the flow channels connecting to the Sultan Sazlığı basin in the north are the reflections of the tectonic activity of the Bolkar Mountains, which largely affects the region in the Toraman Stream basin, and the activity in its surrounding depression areas.

Keywords: Niğde Massif, Stream meander-twist, Meander morphography, Fluvial geomorphology

Özet: Bu çalışmada, Niğde yerleşim merkezi doğusunda, KKD-GGB doğrultusunda uzanan Niğde masifini drene eden akarsuların ana toplayıcı havza alanlarına yerleşmiş, akarsu akış kanallarında görülen büklüm ve mendereslerin jeomorfolojik gelişimleri sayısal ortamda değerlendirilmiştir. Niğde Masifi ve çevresini kapsayan raster ve vektörel haritalardan belirlenen ana toplayıcı havza tabanlarında uzanım gösteren akarsu mendereslerinin dairesel çap, yarıçap, yay uzunlukları, menderes genişlik ve sıklıkları, bunların birbiriyle olan ilişkileri, sayısal veriler üzerinden yorumlanmıştır. Çalışmada topografik unsurların akarsu akış kanalı üzerine olan etkileri ile büklüm-menderes gelişimindeki rolleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca masifi çevreleyen depresyon alanların etkilendiği bölgesel tektonik rejimlerin akış kanallarına olan etkileri araştırılmıştır. Masiften depresyon tabanlarına gelen drenajın karakterinin ana havza akış kanalında ortaya koyduğu karakterin diğer havzalardaki farklılaşmaların nedenleri ortaya konulmuştur. Masif batısında Karasu depresyonu en geniş havza tabanı olmasına rağmen alüvial dolgu sahası üzerinde ortaya koyduğu görünüm doğu ve batı da yükselen kütlelerin litolojik farklılığın önemli olduğu görülmektedir. Doğudaki Ecemiş Depresyonunda yapısal ve bölgesel tektonizmanın etkilerinin ön plana çıktığı görülür. Kuzeyde Sultan Sazlığı havzasına bağlanan akış kanallarında volkanik hareketlilik, Toraman Dere havzasında bölgeyi geniş ölçüde etkileyen Bolkar Dağları tektonik hareketliliği ve onun çevre depresyon sahalarındaki hareketliliğin yansımaları olduğu düşünülmektedir. Ayrıca havzalarda yerleşmiş akış kanallarının içinde aktıkları- gömüldükleri, yatak kenarlarında takip edilen seki sistemleri, yamaçlarda havza tabanında uzanan alüvial koni ve yelpazeler, anakaya yüzeylenmeleri, vadi-havza tabanında akışı yönlendiren kütlevi engeller, eğim kırıklıkları gibi jeomorfolojik birimler menderes- büklüm gelişiminde oldukça önemli roller üstlenmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Niğde Masifi, Akarsu menderes-büklüm, Menderes morfografisi, Akarsu jeomorfolojisi