Kıpçak Türkçesindeki İkilemeler: Ermeni Alfabesi ile Dilin Derinlikleri
(Reduplications in Kipchak Turkish: The Depths of Language with the Armenian Alphabet )

Yazar : Label    Label
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 855-860
    


Özet

The Armenian Kipchak language, an important branch of historical Kipchak Turkish, maintained its influence as both a spoken and religious language from the 13th century to the late 15th century. Between the 16th and 17th centuries, it reached a level where significant written documents were produced in Western Ukraine. The use of the Kipchak Turks' spoken language as the written language in Armenian-script Kipchak texts holds great importance. To strengthen expressions and enrich vocabulary, reduplications are needed. Reduplications can be formed by repeating the same word, combining synonymous or antonymous words, or bringing together words with phonetic similarities. Although the topic of reduplication has been extensively examined within the historical development of Turkish, no comprehensive study has been conducted on reduplications in Armenian-script Kipchak Turkish. In this study, Aleksandr Garkavets' complete collection of Armenian-script Kipchak texts, specifically Kıpçakskoye Pismennoye Naslediye III and the Kıpçakskiy Slovar dictionary, were analyzed, and the reduplications found in Armenian-script Kipchak were evaluated in terms of their formation and meaning.



Anahtar Kelimeler

Kipchak Turkish, Armenian Kipchak, spoken language, reduplication, semantic richness



Abstract

Tarihî Kıpçak Türkçesinin önemli bir dalı olan Ermeni Kıpçakçası, XIII. yüzyıldan XV. yüzyıl sonlarına kadar hem konuşma dili hem de din dili olarak etkinliğini sürdürmüştür. XVI.-XVII. yüzyıllar arasında Batı Ukrayna'da önemli yazılı belgeler oluşturacak düzeye ulaşmıştır. Kıpçak Türklerinin konuşma dili, Ermeni Harfli Kıpçakça metinlerde yazılı dil olarak kullanılması bakımından büyük bir öneme sahiptir. İfadeleri daha güçlendirerek kavramları zenginleştirmek için ikilemelere ihtiyaç duyulmaktadır. İkilemeler, aynı sözcüğün tekrar edilmesi yöntemiyle ya da yakın veya zıt anlamlı kelimelerin veya ses benzerliği gösteren kelimelerin bir araya getirilmesiyle oluşabilir. Türkçenin tarihsel gelişimi içerisinde "İkileme" konusu detaylı bir şekilde ele alınmış; ancak Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesinde ikilemeler üzerine kapsamlı bir inceleme gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışmada, Aleksandr Garkavets'in Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi metinlerinin tamamını esas alarak hazırladığı Kıpçakskoye Pismennoye Naslediye III ve Kıpçakskiy Slovar adlı Kıpçakça sözlük incelenmiş, Ermeni Harfli Kıpçakçada tespit edilen ikilemelerin oluşumları ve anlamları bakımından değerlendirilmiştir.



Keywords

Kıpçak Türkçesi, Ermeni Kıpçakçası, konuşma dili, ikileme, anlam zenginliği