ENERJİ İXRACİ VƏ İQTİSADİ ARTIM EKONOMETRİK ANALİZ: AZƏRBAYCAN NÜMUNƏSİNDƏ
(Energy exports and economıc growth Econometrıc analysıs: The example of Azerbaıjan )

Yazar : Afet HASANOVA    
Türü :
Baskı Yılı :
Sayı : 12
Sayfa : 177-190
    


Özet

In this study, the relationship between energy exports and economic growth was examined with a different approach. Criticisms of the two-factor production theory put forward by the neoclassical production model and theories that were tried to be developed as an alternative to the said theory were examined. Its relationship with other production factors, which can be seen as a condition for including energy as a factor in the production function, was also examined. Thus, an attempt was made to explain whether energy can actually be replaced by labor and capital and whether production is possible without using energy. The relationship between technology, which is one of the important factors of production, was also examined. Thus, how technological development affects the place of energy in production was analyzed. Finally, the theoretical part discusses the factors affecting the relationship between energy and growth. There are quite a few studies that consider the relationship between energy exports and growth from a theoretical perspective. However, the number of applied studies that examine this relationship is quite high and the growth rate in the number of these studies is increasing day by day. However, it is generally not possible to obtain theoretical information in applied studies. There are various classifications of energy resources. However, efforts have been made to avoid double-counting the same value, especially by using primary energy sources. Electricity, which is one of the secondary energy sources obtained as a result of processing primary energy sources, was therefore not included in the sources examined in the study. In our study, a classification of energy resources was first made. Renewable and non-renewable energy sources, which are energy sources that exist in nature without any processing, were examined as primary energy sources. This study, conducted on the basis of annual data between 2020 and 2024, aimed to determine whether there is any relationship between energy exports and growth for the Azerbaijani economy. The dataset and methods used for the Azerbaijani economy in this study differ from other studies in the literature. An important element of this study is the economic investigation of the relationship between energy exports and gross domestic product at both micro and macro levels. Energy consumption is considered as both total and per capita primary energy consumption. It is also broken down into oil and electricity consumption components.



Anahtar Kelimeler

Keywords: Energy resources, export, economic growth, SOCAR



Abstract

Bu çalışmada enerji ihracatı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki farklı bir yaklaşımla incelenmiştir. Neoklasik üretim modelinin ortaya koyduğu iki faktörlü üretim teorisine yönelik eleştiriler ve söz konusu teoriye alternatif olarak geliştirilmeye çalışılan teoriler incelenmiştir. Enerjinin üretim fonksiyonuna bir faktör olarak dahil edilmesinin koşulu olarak görülebilecek diğer üretim faktörleriyle ilişkisi de incelenmiştir. Böylece enerjinin gerçekte emek ve sermaye ile ikame edilip edilemeyeceği ve enerji kullanılmadan üretimin mümkün olup olmadığı açıklanmaya çalışıldı. Üretimin önemli faktörlerinden biri olan teknoloji arasındaki ilişki de incelenmiştir. Böylece teknolojik gelişmenin enerjinin üretimdeki yerini nasıl etkilediği analiz edilmiştir. Son olarak teorik kısımda enerji ve büyüme arasındaki ilişkiyi etkileyen faktörler tartışılmaktadır. Enerji ihracatı ile büyüme arasındaki ilişkiyi teorik açıdan ele alan pek çok çalışma bulunmaktadır. Ancak bu ilişkiyi inceleyen uygulamalı çalışmaların sayısı oldukça fazla olup, bu çalışmaların sayısındaki artış hızı da her geçen gün artmaktadır. Ancak uygulamalı çalışmalarda teorik bilgiye ulaşmak genellikle mümkün olmamaktadır. Enerji kaynaklarının çeşitli sınıflandırmaları vardır. Ancak özellikle birincil enerji kaynakları kullanılarak aynı değerin iki kez sayılmasının önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Birincil enerji kaynaklarının işlenmesi sonucu elde edilen ikincil enerji kaynaklarından biri olan elektrik, bu nedenle çalışmada incelenen kaynaklar arasında yer almamıştır. Çalışmamızda ilk olarak enerji kaynaklarının sınıflandırılması yapılmıştır. Birincil enerji kaynakları olarak doğada hiçbir işlenmeden var olan enerji kaynakları olan yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları incelenmiştir. 2020-2024 yılları arasındaki yıllık veriler esas alınarak gerçekleştirilen bu çalışma, Azerbaycan ekonomisi için enerji ihracatı ile büyüme arasında herhangi bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmeyi amaçladı. Bu çalışmada Azerbaycan ekonomisine yönelik kullanılan veri seti ve yöntemler literatürdeki diğer çalışmalardan farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın önemli bir unsuru, enerji ihracatı ile gayri safi yurtiçi hasıla arasındaki ilişkinin hem mikro hem de makro düzeyde ekonomik olarak incelenmesidir. Enerji tüketimi hem toplam hem de kişi başına birincil enerji tüketimi olarak ele alınmaktadır. Aynı zamanda petrol ve elektrik tüketimi bileşenlerine de ayrılmıştır.



Keywords

Anahtar Kelimeler: Enerji kaynakları, ihracat, ekonomik büyüme, SOCAR